مقبره هارون الرشید در مشهد یکی از بخشهای کمتر شناخته شده در حرم امام رضا (ع) بوده و بسیاری از زائران خبر ندارند محل دفن این خلیفه عباسی در همان محدوده ای است که امام هشتم شیعیان دفن شدهاند. خلیفه هارون الرشید عباسی در سال 193 هجری قمری در شهر مشهور طوس درگذشت و او را در منطقه ای به نام سناباد به خاک سپردند. منطقه ی سناباد امروزه بخشی از حرم مطهر رضوی به حساب می آید. پس از شهادت امام رضا (ع) در سال 203 هجری قمری، پیکر مطهر ایشان در کنار قبر هارون الرشید دفن شد و همین اتفاق باعث شد شهر مشهد در اطراف منطقه سناباد طوس شکل بگیرد.
تاریخچه مقبره هارون الرشید در طوس
مقبره هارون الرشید در سناباد طوس و در بخشی از محل فعلی حرم امام رضا (ع) واقع شده بود. پس از توسعه حرم رضوی، امروزه اثری از مقبره هارون الرشید عباسی به شکل مستقل باقی نمانده است. درباره نسبت هارون الرشید از نوادگان عباسیان با امام رضا (ع) باید گفت که این دو هیچ نسبت خونی با یکدیگر نداشتند و ریشه تقاطع تاریخی آنها به دوران حبس امام موسی کاظم (ع) توسط حکومت عباسیان بازمیگردد. در این میان، نقش مأمون عباسی در ارتباط هارون الرشید و امام رضا (ع) بسیار کلیدی است؛ چرا که مأمون پس از مرگ هارون و رسیدن به خلافت، برای جلب حمایت مردم، امام رضا (ع) را به طوس دعوت کرد و با پیشنهاد ولایتعهدی، سرنوشت این دو را به هم گره زد، به طوری که پس از شهادت امام، پیکر مطهر ایشان در بالادست مقبره هارون به خاک سپرده شد.
قبر هارون الرشید کجای حرم است؟
قبر هارون الرشید در کنار محل دفن امام هشتم بوده و روایت های تاریخ اسلام اینگونه بیان میکنند که محل دفن خلیفه هارون الرشید در سمت قبله و محل دفن امام رضا در بخش بالادست آن قرار دارد. فاصله نزدیک میان قبر هارون الرشید عباسی تا امام رضا (ع) باعث شده بسیاری از تاریخدانان آن را بعنوان نکته ای مهم در تاریخ خراسان مطرح کنند. وضعیت ظاهری سنگ قبر هارون الرشید عباسی در مشهد پس از ساخت حرم رضوی تغییر کرد و امروزه بعنوان مقبره مستقل شناخته نمیشود.
چرا امام رضا در کنار هارون الرشید دفن شد؟
در جواب به این سوال که چرا امام رضا در کنار هارون لرشید دفن شده اند باید گفت هارون الرشید عباسی قبل از شکل گیری حرم مطهر امام هشتم در سناباد طوس دفن شد و سپس حرم و خیابان های اطراف مقبره هارون الرشید عباسی شکل گرفت. امروزه مکان مشخصی به عنوان مقبره هارون الرشید عباسی در مشهد وجود نداشته و تعداد قلیلی از مردم از محل دفن او اطلاع دارند. امروزه دفن در حرم امام رضا کار پرهزینه ای برای افراد عادی محسوب میشود.
هارون الرشید عباسی چه کسی بود؟
هارون الرشید عباسی یکی از مشهورترین خلفای عباسی در قرن دوم هجری بوده و پنجمین خلیفه عباسی به شمار میرود. دوران حکومت هارون الرشید از نظر قدرت سیاسی و گستردگی قلمرو، یکی از مهم ترین دوره های حکومتی در زمان عباسیان به شمار میرود. از سال 170 تا 193 هجری قمری بخش بزرگی از سرزمین های اسلامی تحت حکومت این خلیفه بوده است.
هارون الرشید کدام امام را به شهادت رساند؟
هارون الرشید خلیفه عباسی بنا بر منابع تاریخی شیعه، هفتمین امام شیعیان یعنی امام موسی کاظم را به شهادت رساند. امام موسی کاظم در سال 183 هجری قمری و در زندان بغداد که متعلق به خلفای عباسی بود با دستور هارون الرشید عباسی و خوردن جام زهر به شهادت رسیدند.
نبش قبر هارون الرشید
درمورد نبش قبر هارون الرشید، یکی از خلفای عباسیان اینطور بیان شده که هنگام آماده سازی محل دفن امام رضا، قبر هارون باز شد و جسد او متلاشی شد.از نبش قبر هارون الرشید در مشهد در نمونه های تاریخی مستند وجود نداشته و نمیتوان به آن استناد کرد. روایت نبش قبر هارون الرشید در طوس در برخی کتاب ای روایی متاخر و همچنین کتب مناقب و نقل های منبری بیان شده است اما حکم نبش قبر در اسلام همیشه یکسان بوده و تغییری نکرده است.
