شاید برای کسی که به دنبال رزرو مسجد در مشهد است مساجدی مانند مسجد قبا مشهد و یا مسجد توفیق مشهد آشنا باشد اما عجیب ترین مساجد دنیا شاید بسیار انگشت شمار و کم باشند اما دانستن نام آن ها نقش مهمی در شناخت فرهنگ ایرانی و اسلامی دارد.
مسجد زیرزمینی سانجاکلار (ترکیه) تجربه عبادت در سکوت زیر زمین
یکی از خاص ترین و عجیب ترین مساجد دنیا از نظر طراحی، مسجد سانجاکلار در استانبول است. برخلاف اکثر مساجد که با منارههای بلند به سمت آسمان نشانه رفتهاند، این بنا در عمق زمین ساخته شده است. معمار این پروژه با الهام از غار حرا، فضایی را خلق کرده که در آن تجملات ظاهری حذف شده و تنها نور و سکوت باقی مانده است. دیوارها از سنگهای نتراشیده و بتن سرد ساخته شدهاند تا حس معنویت و دوری از هیاهوی دنیای مادی را القا کنند. این بنا که برنده جوایز متعدد معماری شده، مصداق بارز رعایت هنر اصیل در محتوای معماری است؛ چرا که تجربهای کاملاً متفاوت و مفید را به زائر و بازدیدکننده ارائه میدهد.
مسجد کریستال (مالزی) تبلور نور و شیشه بر روی آب
در ایالت ترنگانو مالزی، بنایی قرار دارد که گویی از دل افسانهها بیرون آمده است. مسجد شیشهای مالزی یا همان مسجد کریستال، با استفاده از فولاد، شیشه و کریستال ساخته شده و بر روی یک دریاچه مصنوعی خودنمایی میکند. چیزی که این بنا را در زمره عجیب ترین معماری مساجد جهان قرار میدهد، انعکاس خیرهکننده نور در طول روز و نورپردازی هوشمند آن در شب است. این مسجد مجهز به سیستمهای IT پیشرفته و اینترنت بیسیم است که نشاندهنده پیوند عمیق میان سنتهای مذهبی و دنیای دیجیتال در شرق آسیاست. استفاده از مواد مدرن در ساخت این بنا، مفهومی جدید از الگوریتمهای زیباییشناسی را در معماری اسلامی بازتعریف کرده است.
مسجد جامع جنه (مالی) بزرگترین سازه خشتی جهان
اگر به دنبال عجیب ترین مساجد دنیا از نظر مصالح ساختمانی هستید، باید سری به کشور مالی در قاره آفریقا بزنید. مسجد جامع جنه، بنایی است که تماماً از خشت و گل ساخته شده و به عنوان میراث جهانی در یونسکو به ثبت رسیده است. معماری سودانی-ساحلی این مسجد با ستونهای چوبی که از دیوارها بیرون زدهاند، ظاهری شبیه به قلعههای افسانهای به آن بخشیده است. نکته جالب اینجاست که هر ساله پس از پایان فصل بارندگی، تمام اهالی شهر در یک جشنواره بزرگ جمع میشوند تا با لایهای جدید از گل، دیوارهای مسجد را مرمت کنند. این همبستگی اجتماعی و استفاده از مصالح کاملاً بومی، این مسجد را به یکی از مکان های ارزشمند در بحث پایداری معماری تبدیل کرده است.
مسجد فیصل (پاکستان) خیمهای عظیم در کوهپایههای مارگالا
در اسلامآباد پاکستان، مسجدی وجود دارد که هیچ گنبدی ندارد! مسجد فیصل که توسط یک معمار ترک طراحی شده، شبیه به چادر یا خیمه بادیهنشینان طراحی شده است. این بنا با چهار مناره بلند که به سبک مدادهای باریک طراحی شدهاند، یکی از بزرگترین مساجد جهان محسوب میشود. نبود گنبد در طراحی این مسجد در ابتدا با انتقادات زیادی روبرو شد، اما امروزه به عنوان نمادی از معماری مدرن اسلامی شناخته میشود. سقفهای شیبدار و مثلثی این بنا، تلاقی هنر هندسی و مفاهیم مذهبی است که فضایی بسیار وسیع و بدون ستون را در داخل ایجاد کرده تا هزاران نمازگزار را در خود جای دهد.
مسجد نصیرالملک (ایران) رقص نور در مسجد صورتی ایران
نمیتوان از عجیب ترین مساجد دنیا صحبت کرد و نامی از ایران نبرد. مسجد نصیرالملک شیراز، معروف به مسجد صورتی، شاهکاری از بازی با نور و رنگ است. پنجرههای با شیشههای رنگی در شبستان اصلی، در هنگام طلوع خورشید، فرشی از نور بر روی قالیهای دستباف پهن میکنند. این بنا از نظر موجودیتهای هنری، به دلیل کاشیکاریهای منحصربهفرد با طرح گل سرخ (که در مساجد کمتر دیده میشود)، اهمیت ویژهای دارد. استفاده از این حجم از رنگهای شاد و زنده، پارادوکسی زیبا با فضای سنگین و جدی مساجد کلاسیک ایجاد کرده و آن را به یکی از پربازدیدترین مقاصد گردشگری مذهبی در ایران تبدیل کرده است.
مسجد بدون سقف ترکیه؛ حکایت "سانکی یدوم"
در محله فاتح استانبول، مسجدی کوچک اما شگفتانگیز وجود دارد که داستانی شنیدنی پشت آن نهفته است. مسجد بدون سقف در ترکیه که با نام «سانکی یدوم» (به معنای: فرض کن خوردهام) شناخته میشود، توسط شخصی ساخته شد که هر بار هوس غذای لذیذی میکرد، پول آن را پسانداز میکرد و میگفت: «فرض کن آن را خوردهام». در نهایت با این پسانداز، مسجدی ساخت که تنها شامل چهار دیوار و دو مناره است و سقفی ندارد. این بنا بیش از آنکه از نظر فیزیکی عجیب باشد، از نظر مفهومی و داستانی که در پس خود دارد، بازدید کنندگان بسیار جذاب است.
مسجد حسن ثانی (مراکش) بلندترین مناره و نوری به سمت مکه
مسجد حسن ثانی در کازابلانکای مراکش، بخشی از خود را بر روی آبهای اقیانوس اطلس بنا کرده است. این مسجد دارای بلندترین مناره جهان با ارتفاع ۲۱۰ متر است که در بالای آن، لیزری تعبیه شده که نوری را به سمت مکه میتاباند. بخشی از کف این مسجد از شیشه ساخته شده تا نمازگزاران بتوانند مستقیماً زیر پای خود، موجهای دریا را تماشا کنند. این ترکیب از مهندسی پیشرفته قرن بیستم و هنرهای سنتی مغربی (مغربی)، این بنا را به یک موجودیت کلیدی در نقشه گردشگری جهان تبدیل کرده است.
تحلیل نهایی و جمعبندی
بررسی عجیب ترین مساجد دنیا به ما نشان میدهد که دین و هنر همواره در حال تکامل هستند. این مساجد نه تنها مکانهایی برای پیوند مخلوق با خالق، بلکه گنجینههایی از دانش مهندسی و ذوق هنری هستند. برای کسانی که در حوزه تشریفات و رزرو مساجد فعالیت میکنند، شناخت این الگوهای جهانی میتواند الهامبخش استانداردهای جدیدی در مدیریت فضاها باشد.سایت تشریفات شمس در حوزه رزرو مساجد در مشهد فعالیت میکند میتوانید برای رزرو با ما ارتباط برقرار کنید.
